De aard en omvang van belaging in Nederland.

De aard en omvang van belaging in Nederland.

De vraag hoeveel mensen in Nederland slachtoffer zijn (geweest) van belaging is niet eenvoudig te beantwoorden.

Zelfs nu – ruim negen jaar nadat artikel 285b in het Wetboek van Strafrecht werd opgenomen – zijn er in Nederland nog steeds geen officiële cijfers die de omvang van het fenomeen in kaart brengen.

Toch is inzicht in de aard en omvang van belaging van belang voor een goed beleid om het gedrag tegen te kunnen gaan. In het kader van een nog te publiceren proefschrift zijn er nu twee studies verricht naar dit onderwerp.

Een eerste studie concentreerde zich voornamelijk op de omvang van het probleem. In 2007 werden de bezoekers van de jaarlijkse Tilburgse kermis bevraagd over hun ervaringen met belaging. Van de 1.027 respondenten van 15 jaar of ouder gaf 16.5 procent aan dat ze ooit het slachtoffer was geweest van belaging en 3.9 procent had dit zelfs gedurende de voorafgaande 12 maanden ervaren. In overeenstemming met buitenlands onderzoek blijkt verder dat vrouwen een significant grotere kans lopen om slachtoffer te worden van belaging.

 Meer dan 1 op de 5 vrouwen (20.7%) en bijna 1 op de 7 mannen (13.4%) rapporteerden dat ze ooit het doelwit waren geweest van aanhoudende ongewenste aandacht van iemand. Omgerekend naar absolute aantallen zou dit neerkomen op ongeveer 1,4 miljoen vrouwen en 0,9 miljoen mannen. Wanneer er enkel werd gekeken naar de twaalf maanden voorafgaand aan het onderzoek daalden de percentages naar 4,8 procent van de vrouwen en 3,1 procent van de mannen. Tenslotte werd er een significant verband gevonden tussen belaging en leeftijd. Jongere respondenten hadden een significant grotere kans om slachtofferschap te rapporteren dan oudere respondenten. Deze cijfers werden zelfs overtroffen in de tweede studie naar de aard en omvang van belaging in Nederland.

 In 2001 werd er in de Politiemonitor Bevolking – een tweejaarlijks landelijk bevolkingsonderzoek naar criminaliteit, onveiligheid, preventiegedrag van burgers en de kwaliteit van het optreden van de politie – een module over belaging opgenomen in de vragenlijst. Ruim 88.000 respondenten namen de tijd om de lijst in te vullen. Van deze respondenten gaf 24 procent aan dat ze ooit last heeft gehad van herhaaldelijk lastigvallen door een ander (28,6% van de vrouwen en 19,2% van de mannen) en 59,1 procent van deze mensen voelde zich bedreigd als gevolg van het belagen.

Vrouwen, mensen met een baan, mensen die oorspronkelijk niet uit Nederland komen, hoger opgeleiden en jongeren liepen een grotere kans op slachtofferschap. In de meeste gevallen (65,6%) gebruikte de stalker slechts één methode om zijn slachtoffer lastig te vallen en de populairste methode van belaging was het ongewenst opbellen van het slachtoffer. Al met al lijkt belaging dus ook in Nederland vrij omvangrijk.

 Dit wil niet zeggen dat alle slachtoffers te kampen hebben met even zware feiten of dat alle slachtoffers per definitie ernstig lijden onder het gedrag. Belaging kan bestaan uit allerlei soorten gedragingen en ook de gevolgen voor het slachtoffer kunnen variëren.

Toch liegt het feit dat 59,1 procent van de (Politiemonitor) slachtoffers zich bedreigd voelde er niet om.

Cijfers als deze rechtvaardigen een verhoogde aandacht voor en een serieuze aanpak van een ernstig probleem. R. Verkaik & A. Pemberton, Belaging in Nederland. Aard, omvang, achtergronden en mogelijkheden voor een aanpak. Eindrapport, Leiden: Research voor Beleid 2001; T. Budd & J. Mattinson, The extent and nature of stalking: findings from the 1998 British Crime Survey, London: Home Office. Voor het volledige artikel, zie S. van der Aa & M. Kunst, ‘The prevalence of stalking in the Netherlands’, International Review of Victimology (16) 2009-1. Deze schatting is waarschijnlijk een onderschatting. De cijfers zijn gebaseerd op de Nederlandse volkstelling van het Centraal Bureau voor de Statistiek uit 2001. Inmiddels zijn de aantallen sterk toegenomen. Deze resultaten zijn terug te vinden in het nog uit te komen S. van der Aa & A. Pemberton, ‘De aard en omvang van belaging in Nederland’.

S. van der Aa & M. Kunst, ‘The prevalence of stalking in the Netherlands’, International Review of Victimology